Thứ Hai, 11 tháng 5, 2026

Chơi chim cảnh 'hồn nhiên', nhiều người đối mặt rủi ro pháp lý

Nhiều người chơi chim cảnh mua bán theo đam mê, ít quan tâm giấy tờ nguồn gốc mà không biết có thể gặp rủi ro pháp lý.

Là người đam mê chơi chim, ban công nhà Anh Tú, ở Hà Nội, chật kín nhiều loại lồng. Gần đây, anh thấy nhiều cửa hàng chim cảnh bị kiểm tra nên khá lo lắng việc nuôi chim của mình có hợp pháp hay không?

Thông thường, Tú mua chim ở các hội nhóm trên mạng hoặc trực tiếp ngoài cửa hàng. Nhưng phần lớn sẽ không có giấy tờ mua bán, hồ sơ chứng minh nguồn gốc. "Người bán thường đưa ra lý do chim bắt ngoài tự nhiên nên không thể chứng minh nguồn gốc", Tú kể.

Tú thắc mắc "làm sao để thú chơi chim thực hiện đúng pháp luật". Việc mua bán chim là giao dịch dân sự, vậy khi cơ quan chức năng xử lý người bán thì khách hàng có liên đới không?

Chim tự nhiên bán đầy tại một cửa hàng ở Hà Nội. Ảnh: Phạm Dự

Chim tự nhiên bán tại một cửa hàng ở Hà Nội. Ảnh: Phạm Dự

Theo Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường (C05 Bộ Công an), nếu chỉ nuôi làm cảnh cá nhân (không phải kinh doanh), với loài thông thường (chào mào, sẻ..), bạn không cần đăng ký mã số cơ sở nuôi. Bạn chỉ cần giữ bảng kê lâm sản (do người bán cấp) để chứng minh nguồn gốc khi kiểm lâm kiểm tra đột xuất.

Với chim quý hiếm (Nhóm IIB hoặc các loài thuộc Phụ lục II CITES), bạn yêu cầu người bán cung cấp: Giấy xác nhận nguồn gốc (từ cơ sở nuôi sinh sản có đăng ký), Giấy phép vận chuyển (nếu mua từ tỉnh khác).

Nếu cơ quan chức năng xác định con chim đó có nguồn gốc bất hợp pháp (săn bắn trộm, không giấy tờ), họ có quyền tịch thu tang vật. Do vậy, bạn không được đền bù lại số tiền đã mua (giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm quy định của pháp luật).

Nếu biết đó là chim săn bắt trái phép nhưng vẫn mua về nuôi, bạn có thể bị phạt tiền về hành vi Nuôi, nhốt động vật rừng trái quy định (Theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, được sử đổi bổ sung bởi Nghị định số 07/2022/NĐ-CP).

Khi mua các loài thuộc danh mục nguy cấp, quý hiếm (như hồng hoàng, gà tiền mặt đỏ, bồ nông chấn xám, khướu Ngọc Linh...), bạn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý hiếm (Điều 244 Bộ luật Hình sự), bất kể là mua để chơi hay để bán.

Thực tế, với người nuôi vài con chim cảnh, cơ quan chức năng ít khi kiểm tra tận nhà trừ khi có khiếu nại hoặc bạn nuôi loài quá đặc biệt.

Để an toàn tuyệt đối, bạn nên mua chim sinh sản tại trang trại được cấp phép giúp chứng minh đây không phải chim bẫy ngoài tự nhiên.

Người bán chim cảnh cần làm gì?

Theo C05, cơ sở kinh doanh phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt của pháp luật về nguồn gốc hợp pháp, thủ tục hành chính và trách nhiệm thông báo, lưu trữ hồ sơ. Về bản chất, "kinh doanh" bao gồm cả hoạt động "nuôi" để bán và "mua bán" trực tiếp.

Do đó, người buôn bán chịu trách nhiệm pháp lý cao hơn so với người nuôi nhỏ lẻ.

Pháp luật hiện hành quy định, chim chỉ được coi là có nguồn gốc hợp pháp nếu thuộc một trong 4 trường hợp: từ tự nhiên được cho phép, nhập khẩu hợp pháp, sinh sản từ cơ sở nuôi hợp pháp, có đầy đủ chứng từ khi mua bán, chuyển nhượng.

Trong vòng 3 ngày làm việc, kể từ khi đưa chim về cơ sở kinh doanh, chủ cửa hàng phải gửi thông báo bằng văn bản đến đơn vị kiểm lâm phụ trách địa bàn. Người buôn chim buộc phải lập và ghi chép đầy đủ sổ theo dõi. Sổ này sẽ ghi nhận tất cả hoạt động nhập, xuất, sinh sản, tử vong và phải được lưu trữ để cơ quan chức năng kiểm tra.

Mỗi khi xuất bán, chủ cơ sở phải có bảng kê khai lâm sản. Với quy mô nuôi để kinh doanh phát triển, đặc biệt là nuôi sinh sản để bán, cơ sở phải đăng ký và được cấp mã số cơ sở nuôi để quản lý.

"Các cơ sở kinh doanh sẽ đối mặt với mức phạt nghiêm khắc hơn hẳn so với cá nhân nuôi nhỏ lẻ. Buôn bán chim không có hồ sơ nguồn gốc hợp pháp có thể bị phạt tiền rất cao, từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng, tịch thu tang vật và truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm nghiêm trọng", C05 cho hay.

Kiểm lâm kiểm tra hành chính và phát hiện vi phạm tại một cửa hàng chim cảnh ở Hà Nội. Ảnh: Phạm Dự

Kiểm lâm kiểm tra hành chính và phát hiện vi phạm tại một cửa hàng chim cảnh ở Hà Nội. Ảnh: Phạm Dự

Ngoài ra, pháp luật hiện hành "nghiêm cấm tuyệt đối" buôn bán trái phép các loài loài quý hiếm. Mọi hành vi săn, bắt, bẫy, giết, nuôi nhốt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã bị nghiêm cấm.

Mức phạt hành chính có thể lên tới 2 tỷ đồng và xử lý hình sự tới 15 năm tù.

Thời gian qua, thực hiện kế hoạch 628, công an các địa phương đã phối hợp với lực lượng kiểm lâm, chính quyền phát hiện, ngăn chặn và xử lý nhiều vụ việc liên quan đến săn bắt, nuôi nhốt, buôn bán chim hoang dã. Trong hơn 4 tháng qua, hơn 1.000 vụ việc vi phạm pháp luật, khởi tố 32 vụ, xử lý hành chính hơn 900 vụ, phạt nộp ngân sách hơn 6,1 tỷ đồng.

Nhà chức trách cũng thu gần 53.000 cá thể và 287 kg động vật hoang dã, tháo dỡ trên 231 km và 182 kg lưới bẫy chim, trên 11.500 cò giả bằng xốp. Sau đó, lực lượng chức năng thả về môi trường tự nhiên gần 40.000 cá thể động vật hoang dã còn khỏe mạnh.

Phạm Dự

Adblock test (Why?)



Click help me: new action movies 2016 - new horror movies 2016 - new sci fi movies 2016 - new comedy movies 2016 - new martial arts movies - new drama movies - new adventure movies - new romance movies 2016

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét